وضاح خنفر: اتحاد ایران، ترکیه، پاکستان و جهان عرب یک ضرورت استراتژیک است

ضرورت تاریخی برای تشکیل بلوک منطقه‌ای وضاح خنفر، مدیر سابق شبکه الجزیره و تحلیلگر ارشد مسائل ژئوپلیتیک، در گفتگو با رسانه «ایسلامی آنالیز» (İslami Analiz) اظهار داشت که ساختارهای سیاسی و امنیتی فعلی در منطقه دیگر پاسخگوی تهدیدات پیچیده قرن بیست و یکم نیستند. او تأکید کرد که با توجه به تغییرات سریع در توازن قدرت جهانی و رقابت میان قطب‌های بزرگ مانند ایالات متحده، چین و روسیه، کشورهای منطقه باید به دنبال ایجاد یک «هسته مرکزی قدرتمند» باشند [1]. به عقیده او، این اتحاد باید شامل چهار رکن اصلی یعنی ایران، ترکیه، پاکستان و جهان عرب باشد تا بتواند در برابر فشارهای خارجی ایستادگی کند.

نقش کلیدی قدرت‌های غیرعرب در ثبات منطقه خنفر در تحلیل خود بر این نکته پافشاری می‌کند که بدون حضور فعال ایران، ترکیه و پاکستان، هرگونه طرحی برای ثبات در جهان عرب ناقص خواهد بود. او اشاره کرد که ترکیه به عنوان یک قدرت صنعتی و عضو ناتو، ایران به عنوان یک قدرت بزرگ انرژی و نفوذ منطقه‌ای، و پاکستان به عنوان تنها قدرت هسته‌ای مسلمان، در کنار ثروت و جایگاه معنوی کشورهای عربی، می‌توانند قدرتمندترین بلوک سیاسی-اقتصادی جهان را تشکیل دهند [2]. وی معتقد است که اختلافات مذهبی و سیاسی گذشته نباید مانع از درک این حقیقت شود که سرنوشت این بازیگران به هم گره خورده است.

چالش‌های ژئوپلیتیک و ضرورت استقلال راهبردی در سال ۲۰۲۶ در حاشیه نشست‌های اخیر «مجمع شرق» (Sharq Forum)، خنفر به این موضوع پرداخت که وابستگی به چترهای امنیتی خارجی در دهه‌های گذشته تنها به بی‌ثباتی و جنگ‌های نیابتی منجر شده است [3]. او استدلال می‌کند که سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی در تاریخ منطقه است؛ جایی که بحران‌های اقتصادی و تغییرات اقلیمی، همکاری‌های فرامرزی را از یک پیشنهاد دیپلماتیک به یک «اجبار استراتژیک» تبدیل کرده است [1]. او از رهبران این کشورها خواست تا با ایجاد نهادهای مشترک مالی و نظامی، وابستگی خود را به سیستم‌های بین‌المللی که اغلب علیه منافع آن‌ها عمل می‌کنند، کاهش دهند.

چشم‌انداز آینده: از ایده تا اجرا اگرچه منتقدان به تضاد منافع میان تهران، آنکارا و ریاض اشاره می‌کنند، اما خنفر بر این باور است که «منطق بقا» در نهایت بر اختلافات پیروز خواهد شد. او تأکید کرد که نخبگان فکری و جوانان منطقه باید پیشران این حرکت باشند و فراتر از مرزهای ملی‌گرایانه، به دنبال هویت مشترک در قالب «منطقه شرق» (Al Sharq) باشند [2]. به گفته او، تشکیل این اتحاد نه تنها صلح را به خاورمیانه بازمی‌گرداند، بلکه توازن قدرت را در سطح بین‌المللی نیز تغییر خواهد داد [3].