جنجال بنر قرآنی در دانشگاه یدی‌تپه؛ گلایه دانشجو از تشویق‌های معنادار

حادثه‌ای که مراسم فارغ‌التحصیلی را به حاشیه برد در جریان مراسم فارغ‌التحصیلی دانشکده حقوق دانشگاه یدی‌تپه (Yeditepe Üniversitesi) که در تاریخ ۷ جولای ۲۰۲۶ برگزار شد، اقدامی از سوی یکی از فارغ‌التحصیلان به نام مصطفی مالو، فضای جشن را به تنش کشاند. این دانشجو در لحظه عکاسی دسته جمعی، بنری را باز کرد که روی آن آیه ۱۱۲ سوره هود با مضمون «فَاستَقِم كَما أُمِرتَ» (همان‌گونه که فرمان یافته‌ای، استقامت کن) نقش بسته بود [۱].

بر اساس ویدئوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، بلافاصله پس از باز شدن این بنر، گروهی از دانشجویان دیگر با تجمع در مقابل مالو، سعی کردند مانع دیده شدن نوشته‌های بنر شوند. ادعا شده است که این اقدام با تشویق و تحریک برخی از اساتید و حتی رئیس دانشکده صورت گرفته است [۳]. این برخورد سلیقه‌ای با آزادی بیان در محیط دانشگاهی، به سرعت به صدر اخبار رسانه‌های ترکیه راه یافت.

اظهارات جنجالی مصطفی مالو در شبکه A Haber مصطفی مالو پس از این حادثه با حضور در برنامه زنده شبکه A Haber، به تشریح جزئیات و فشارهای روانی وارده پرداخت. او با ابراز تأسف از برخورد هم‌کلاسی‌های خود گفت: «من تنها می‌خواستم پیامی اخلاقی و دینی را در مهم‌ترین روز زندگی تحصیلی‌ام به اشتراک بگذارم، اما با دیواری از تعصب روبرو شدم» [۱].

نکته‌ای که بیش از همه باعث رنجش خاطر این دانشجو شده بود، واکنش برخی از حاضران بود. او در بخشی از مصاحبه خود که بازتاب وسیعی داشت، اظهار کرد: «دیدن اینکه حتی برخی از خواهران محجبه ما در آن لحظه برای کسانی که مانع نمایش آیه قرآن می‌شدند دست می‌زدند و تشویق می‌کردند، مرا عمیقاً غمگین کرد» [۱]. این اظهارات به بحث‌های داغی درباره دوقطبی‌سازی در جامعه و فشارهای اجتماعی بر دانشجویان مذهبی در دانشگاه‌های خصوصی دامن زده است.

واکنش‌های رسمی و آغاز تحقیقات YÖK در پی بالا گرفتن اعتراضات در فضای مجازی و حمایت چهره‌های سیاسی، شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) رسماً وارد عمل شد. این شورا در بیانیه‌ای اعلام کرد که تحقیقاتی را در مورد حوادث دانشگاه یدی‌تپه آغاز کرده است. در این بیانیه تأکید شده که دانشگاه‌ها باید مهد تضارب آرا و احترام به عقاید مختلف باشند و هرگونه مداخله در حقوق قانونی و آزادی بیان دانشجویان غیرقابل قبول است [۲].

همچنین عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه (AKP)، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی X، از مصطفی مالو حمایت کرد و کسانی را که سعی در پنهان کردن حقیقت داشتند، مورد انتقاد قرار داد. وی در پیام خود نوشت: «سلام بر کسانی که حقیقت 'استقامت کن' را فریاد می‌زنند؛ کسانی که سعی در پوشاندن این حقیقت داشتند باید شرمسار باشند» [۲].

بیانیه دانشگاه یدی‌تپه و فضای کنونی مدیریت دانشگاه یدی‌تپه در واکنش به اتهامات مطرح شده، با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که این مؤسسه به تمامی ارزش‌های ملی و معنوی احترام می‌گذارد و هیچ‌گونه موضع‌گیری ضداسلامی ندارد [۳]. دانشگاه مدعی شده است که تنش ایجاد شده صرفاً یک درگیری میان‌فردی بین دانشجویان بوده و مدیریت دانشگاه در سانسور بنر نقشی نداشته است. با این حال، تصاویر منتشر شده و تشویق‌های ممتد در سالن، روایتی متفاوت را در افکار عمومی ایجاد کرده است که انتظار می‌رود با پایان تحقیقات YÖK، ابعاد دقیق‌تر آن روشن شود [۱].