شکایت قضایی از سوال مشتق در کنکور ۲۰۲۶ ترکیه؛ احتمال بازنگری در نتایج

جنجال سوال ۲۳ ریاضی در آزمون AYT آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌های ترکیه در سال ۲۰۲۶ (YKS) که در روزهای ۲۰ و ۲۱ ژوئن برگزار شد، همچنان در صدر اخبار آموزشی این کشور قرار دارد. پس از انتشار کلید اولیه سوالات، سازمان سنجش ترکیه (ÖSYM) در تاریخ ۱ جولای اعلام کرد که بر اساس بررسی‌های علمی، پاسخ سوال شماره ۲۳ در بخش ریاضیات آزمون توانایی‌های میدانی (AYT) که مربوط به مبحث مشتق بود، از گزینه «C» به گزینه «A» تغییر یافته است [۳]. این سازمان همچنین یک سوال از بخش ادبیات را به طور کامل حذف کرد. با این حال، تغییر کلید سوال مشتق به جای آرام کردن فضا، موج جدیدی از اعتراضات را به راه انداخته است.

شکایت داوطلب ساکاریایی و درخواست ابطال کامل بسیاری از داوطلبان و کارشناسان آموزشی معتقدند که صرفاً تغییر گزینه صحیح در یک سوال مبهم، عدالت آموزشی را تأمین نمی‌کند. در همین راستا، یک داوطلب کنکور ساکن استان ساکاریا با نام «دوروک کرم آتام» (Doruk Kerem Atam)، شکایتی رسمی را علیه سازمان ÖSYM در دادگاه اداری به ثبت رسانده است [۲][۴]. این داوطلب در دادخواست خود استدلال کرده است که سوال ۲۳ ریاضی به دلیل ابهام ساختاری و علمی، قابلیت تفسیر دوگانه داشته و تنها راه برقراری عدالت، ابطال کامل این سوال و حذف آن از فرآیند نمره‌دهی است [۱]. به گفته وکلای این پرونده، تغییر کلید سوال پس از برگزاری آزمون، باعث جابه‌جایی ناعادلانه رتبه‌ها در یک فضای رقابتی بسیار فشرده می‌شود.

فرآیند قانونی و نقش هیئت کارشناسی علمی با ارجاع این پرونده به مراجع قضایی در تاریخ ۸ جولای ۲۰۲۶، اکنون دادگاه موظف است دفاعیات سازمان ÖSYM را دریافت کند [۱]. طبق رویه‌های معمول در ترکیه، دادگاه پرونده را به یک هیئت کارشناسی متشکل از اساتید برجسته ریاضیات دانشگاه‌ها ارجاع خواهد داد تا گزارش فنی خود را درباره صحت علمی سوال ارائه دهند [۴]. کارشناسان حقوقی پیش‌بینی می‌کنند که اگر هیئت کارشناسی ابهام در سوال را تأیید کند، دادگاه حکم به توقف اجرای نتایج مرتبط با این سوال و ابطال آن خواهد داد. این فرآیند معمولاً در یک بازه زمانی ۱۰ تا ۱۵ روزه به نتیجه می‌رسد تا خللی در تقویم انتخاب رشته دانشگاه‌ها ایجاد نشود [۲].

تأثیر احتمالی بر نتایج نهایی و رتبه‌بندی در صورتی که دادگاه حکم به ابطال کامل سوال مشتق دهد، سازمان ÖSYM موظف خواهد بود تمامی نمرات و رتبه‌های داوطلبان را مجدداً محاسبه کند [۱]. در این سناریو، سوال ابطال شده از کل آزمون حذف شده و امتیاز آن بین سایر سوالات تقسیم می‌شود یا طبق قوانین دفترچه راهنما، نمره آن برای همه داوطلبان لحاظ نمی‌گردد. این موضوع می‌تواند باعث تغییرات جدی در رتبه‌های برتر شود، جایی که حتی یک صدم نمره نیز در قبولی داوطلبان در رشته‌های پرطرفدار مانند پزشکی و مهندسی تعیین‌کننده است. سازمان ÖSYM اعلام کرده است که برای هرگونه سناریوی احتمالی و «طرح B» جهت بازنگری سریع در نتایج آماده است [۴].