بحران امنیت در کنکور ۲۰۲۶ ترکیه؛ ابطال سوالات و اعتراضات گسترده

با گذشت تنها چند هفته از برگزاری آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌های ترکیه (YKS) در ژوئن ۲۰۲۶، بیانیه‌های رسمی سازمان سنجش این کشور (ÖSYM) مبنی بر ابطال و تغییر کلید سوالات، شوک بزرگی به جامعه آموزشی وارد کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در دوم جولای ۲۰۲۶، این ابهامات نه تنها سرنوشت تحصیلی داوطلبان را تحت تأثیر قرار داده، بلکه موضوع امنیت آزمون را بار دیگر به صدر بحث‌های رسانه‌ای بازگردانده است [۱].

جزئیات خطاهای علمی در آزمون AYT طبق اعلام رسمی سازمان ÖSYM در اول جولای، پس از بررسی اعتراضات علمی، مشخص شد که در آزمون صلاحیت‌های میدانی (AYT)، اشتباهات فاحشی رخ داده است. سوال شماره ۲۰ در دفترچه ادبیات ترکی و علوم اجتماعی-۱ که مربوط به شخصیت‌های رمان «خندان» اثر خالده ادیب آدیوار بود، به دلیل اشتباه در نام شخصیت‌ها به طور کامل ابطال شد [۲]. همچنین، کلید سوال شماره ۲۳ درس ریاضیات که پیش‌تر گزینه «ج» اعلام شده بود، پس از تحلیل‌های مجدد به گزینه «الف» تغییر یافت [۴]. این تغییرات ناگهانی در آستانه اعلام نتایج، باعث بازنگری در نمرات تمامی داوطلبان شده و نگرانی‌ها از تضییع حقوق دانش‌آموزان را تشدید کرده است.

واکنش تند اتحادیه‌های آموزشی به «ناکارآمدی ساختاری» اتحادیه کارکنان آموزش و علوم ترکیه (Eğitim Sen) با صدور بیانیه‌ای تند تحت عنوان «ÖSYM باز هم شگفت‌زده نکرد»، به شدت از عملکرد این سازمان انتقاد کرد. این اتحادیه معتقد است که تمرکز دولت بر نصب دوربین در اتاق معلمان و تفتیش کمدها به بهانه «امنیت آزمون»، آدرس غلط دادن است [۳]. به گفته این نهاد، مشکل اصلی امنیت آزمون در فرآیندهای ساختاری یعنی طراحی سوال، بازبینی علمی و نظارت آکادمیک نهفته است که در آزمون ۲۰۲۶ به وضوح شکست خورده است [۱].

پیامدهای روانی و اجتماعی برای داوطلبان گزارش رسانه Bianet حاکی از آن است که این ابهامات باعث ایجاد حس بی‌عدالتی و اضطراب شدید در میان نوجوانانی شده است که سال‌ها برای این رقابت تلاش کرده‌اند [۱]. کارشناسان آموزشی هشدار می‌دهند که وقتی در یک آزمون ملی با این ابعاد، سوالات علمی غلط طراحی می‌شوند، اعتماد عمومی به سیستم آموزش دولتی فرو می‌پاشد. داوطلبان اکنون نگران هستند که آیا فرآیند تصحیح مجدد اوراق بر اساس کلید جدید، با شفافیت کامل انجام خواهد شد یا خیر [۳].

ضرورت اصلاحات در سازمان سنجش ترکیه منتقدان و متخصصان اندازه‌گیری و ارزشیابی تأکید دارند که تکرار چنین خطاهایی در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده نیاز فوری به استقلال علمی سازمان ÖSYM و بهره‌گیری از متخصصان مستقل در مراحل طراحی سوال است. در حالی که مقامات دولتی پیش‌تر بر پایداری سیستم فعلی تأکید داشتند، حوادث اخیر نشان داد که بدون اصلاحات ساختاری در بخش نظارت و تایید نهایی سوالات، امنیت واقعی آزمون‌ها تأمین نخواهد شد [۵].