جنجال سوال ۲۳ کنکور ۲۰۲۶ ترکیه؛ شکایت دانش‌آموز از سازمان سنجش

شوک به داوطلبان کنکور ترکیه با تغییر ناگهانی کلید سوالات

آزمون ورود به دانشگاه‌های ترکیه (YKS) در سال ۲۰۲۶ بار دیگر با حواشی علمی و حقوقی همراه شده است. سازمان سنجش ترکیه (ÖSYM) پس از بررسی‌های فنی، اعلام کرد که پاسخ کلیدی سوال شماره ۲۳ در دفترچه ریاضی آزمون توانایی‌های میدانی (AYT) از گزینه «C» به گزینه «A» تغییر یافته است [۲]. این سوال که مربوط به مبحث مشتق در ریاضیات بود، بلافاصله پس از اعلام نتایج اولیه، موجی از اعتراضات را در میان دانش‌آموزانی که بر اساس کلید اولیه برنامه‌ریزی کرده بودند، برانگیخت.

علاوه بر این تغییر، سازمان ÖSYM یک سوال دیگر در بخش ادبیات و علوم اجتماعی (سوال ۲۰) را به طور کامل ابطال کرد، اما تغییر در پاسخ سوال ریاضی به دلیل ماهیت رقابتی این درس، تأثیر گسترده‌تری بر رتبه‌بندی نهایی داوطلبان گذاشته است [۱].

شکایت رسمی داوطلب ساکاریایی: «۲.۲۵ نمره خالص عقب افتادم»

«دوروک کرم آتام»، داوطلب ۱۸ ساله‌ای که از شهر ساکاریا در این آزمون شرکت کرده بود، نخستین کسی است که علیه این تصمیم سازمان سنجش به دادگاه اداری شکایت کرده است. او در مصاحبه با روزنامه «ترکیه گازته‌سی» اظهار داشت که این تغییر ناگهانی باعث شده است تا نمره خالص (Net) او حدود ۲.۲۵ واحد کاهش یابد [۱].

آتام در این باره گفت: «من برای کسب رتبه‌های برتر تلاش کرده بودم و این تغییر پاسخ، ضربه بزرگی به زحمات من زد. تنها تغییر گزینه کافی نیست؛ چرا که ابهام در صورت سوال باعث سردرگمی بسیاری از ما شد. خواسته من ابطال کامل این سوال است تا عدالت آموزشی برقرار شود» [۵]. او معتقد است که تغییر گزینه به جای ابطال، باعث جابجایی ناعادلانه هزاران نفر در صف رتبه‌بندی شده است.

فرآیند حقوقی و احتمال ابطال کامل سوال ۲۳

با ثبت این شکایت، پرونده به دادگاه اداری ارجاع شده است. بر اساس رویه‌های قضایی در ترکیه، دادگاه ابتدا دفاعیه رسمی سازمان ÖSYM را درخواست خواهد کرد و سپس یک هیئت علمی متشکل از اساتید دانشگاه (کارشناسان رسمی) را برای بررسی فنی سوال ۲۳ مامور می‌کند [۳].

حقوق‌دانان پیش‌بینی می‌کنند که اگر هیئت کارشناسی تشخیص دهد که سوال دارای ابهام علمی بوده یا بیش از یک پاسخ صحیح دارد، دادگاه حکم به ابطال کامل سوال خواهد داد [۴]. در صورت صدور حکم ابطال، سازمان سنجش موظف است تمامی کارنامه‌ها را مجدداً محاسبه کرده و رتبه‌های جدید را اعلام کند که این موضوع می‌تواند فرآیند انتخاب رشته سال ۲۰۲۶ را با تاخیر مواجه کند.

آمادگی سازمان سنجش برای «پلان B»

گزارش‌ها حاکی از آن است که سازمان ÖSYM علیرغم دفاع از تصمیم خود، برای سناریوهای احتمالی دادگاه آماده شده است. این سازمان یک «طرح جایگزین» یا پلان B را تدوین کرده تا در صورت صدور حکم ابطال توسط دادگاه، محاسبات نمرات را بر اساس ۳۹ سوال باقی‌مانده ریاضی (به جای ۴۰ سوال) در کمترین زمان ممکن انجام دهد [۳]. کارشناسان آموزشی به داوطلبان توصیه کرده‌اند که تا زمان صدور رای نهایی دادگاه، با دقت اخبار رسمی را دنبال کنند، چرا که تغییر در رتبه‌ها می‌تواند سرنوشت انتخاب رشته بسیاری از متقاضیان را تغییر دهد.