۱۶ رشته جدید در دانشگاه‌های ترکیه؛ گامی بزرگ به سوی آینده دیجیتال

تحولی نو در نظام آموزش عالی ترکیه شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۶، از یک گام استراتژیک برای نوسازی آموزش عالی پرده برداشت. طبق اعلام این شورا، ۱۶ رشته تحصیلی جدید شامل ۷ رشته در مقطع کارشناسی و ۹ رشته در مقطع کاردانی طراحی شده است که برای اولین بار در دفترچه انتخاب رشته آزمون سراسری (YKS) سال ۲۰۲۶ قرار خواهند گرفت [۱]. این اقدام بخشی از نقشه راه ترکیه برای تطبیق آموزش‌های دانشگاهی با نیازهای متغیر بازار کار جهانی و پیشرفت‌های سریع تکنولوژیک است [۲].

پیوند هوش مصنوعی با علوم انسانی و اجتماعی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این اطلاعیه، گسترش قلمرو هوش مصنوعی به حوزه‌های علوم انسانی است. برخلاف گذشته که هوش مصنوعی تنها به دانشکده‌های مهندسی محدود می‌شد، اکنون رشته‌هایی مانند «تاریخ و هوش مصنوعی»، «فلسفه و هوش مصنوعی» و «مدیریت و هوش مصنوعی» در مقطع کارشناسی راه‌اندازی شده‌اند [۳]. پروفسور ارول اوزوار، رئیس YÖK، اظهار داشت که هدف از این کار، تربیت متخصصانی است که بتوانند ابزارهای دیجیتال را در تحلیل‌های اجتماعی و انسانی به کار بگیرند [۴]. علاوه بر این، رشته‌های تخصصی دیگری همچون «تکنولوژی مالی»، «بیوتکنولوژی و ژنتیک» و «تکنولوژی ماهیگیری» نیز به لیست رشته‌های مقطع کارشناسی اضافه شده‌اند [۱].

تمرکز بر مهارت‌های فنی در مقطع کاردانی در مقطع کاردانی (پیش‌لیسانس)، تمرکز اصلی بر مهارت‌های عملی و امنیت دیجیتال قرار گرفته است. ۹ رشته جدید در این مقطع معرفی شده‌اند که شامل «طراحی وب و کدنویسی با کمک هوش مصنوعی»، «طراحی و انیمیشن با کمک هوش مصنوعی»، «تکنولوژی بازی‌های دیجیتال» و «تکنولوژی‌های امنیت موبایل» می‌باشند [۵]. همچنین رشته‌های فنی خاصی مانند «تکنولوژی تولید دارو»، «تکنولوژی مواد منفجره و انرژی‌زا»، و «مدیریت تکنولوژی‌های دامپروری» نیز برای پاسخگویی به نیازهای صنعتی کشور در لیست جدید گنجانده شده‌اند [۲].

چشم‌انداز اشتغال و توسعه سرمایه انسانی رئیس شورای آموزش عالی ترکیه تأکید کرد که تعیین این رشته‌ها بر اساس تحلیل‌های دقیق از نیازهای آینده بازار کار و اهداف توسعه ملی انجام شده است [۴]. وی خاطرنشان کرد که YÖK به دنبال حذف تدریجی رشته‌هایی است که نرخ اشتغال پایینی دارند و جایگزینی آن‌ها با برنامه‌هایی است که فارغ‌التحصیلان را برای مشاغل آینده آماده می‌کند [۳]. این تغییرات نه تنها به کاهش نرخ بیکاری در میان فارغ‌التحصیلان کمک می‌کند، بلکه توان رقابتی ترکیه را در اقتصاد دیجیتال تقویت خواهد کرد [۵].