جذب بیش از ۵۰۰ پژوهشگر نخبه در دانشگاه‌های ترکیه از طریق برنامه EK-46

شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) در تازه‌ترین گزارش خود که امروز ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شد، از موفقیت چشمگیر برنامه «EK-46» در جذب نخبگان علمی خبر داد. بر اساس این گزارش، تاکنون بیش از ۵۰۰ پژوهشگر با صلاحیت بالا که دارای مدرک دکترا از معتبرترین دانشگاه‌های جهان و مراکز صنعتی پیشرو هستند، در دانشگاه‌های ترکیه مشغول به کار شده‌اند [۱]. این طرح که بخشی از اصلاحات ماده ۴۶ قانون آموزش عالی ترکیه است، به دانشگاه‌ها اجازه می‌دهد تا از تخصص محققان داخلی و خارجی به صورت پاره‌وقت استفاده کنند.

اهداف راهبردی و ساختار برنامه EK-46 برنامه EK-46 با هدف پر کردن شکاف میان صنعت و دانشگاه طراحی شده است. این مقررات به محققانی که در مراکز تحقیق و توسعه (R&D)، آزمایشگاه‌های بخش خصوصی یا دانشگاه‌های بین‌المللی فعالیت می‌کنند، اجازه می‌دهد تا دانش خود را به محیط‌های آکادمیک ترکیه منتقل کنند [۲]. پژوهشگران جذب شده در این طرح، علاوه بر تدریس در مقاطع تحصیلات تکمیلی، وظیفه هدایت پایان‌نامه‌ها و مشارکت در پروژه‌های علمی استراتژیک را بر عهده دارند. این رویکرد نه تنها باعث انتقال دانش فنی می‌شود، بلکه رتبه بین‌المللی دانشگاه‌های ترکیه را نیز بهبود می‌بخشد.

تمرکز بر حوزه‌های اولویت‌دار و فناوری‌های نوین طبق اعلام YÖK، تمرکز اصلی این جذب نیرو بر حوزه‌هایی است که در «دوازدهمین برنامه توسعه ترکیه» به عنوان اولویت تعیین شده‌اند. این حوزه‌ها شامل هوش مصنوعی، بیوتکنولوژی، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های دفاعی است [۳]. آرول اوزوار، رئیس شورای آموزش عالی، تأکید کرده است که حضور این ۵۰۰ پژوهشگر، نقطه عطفی در تولید علم پروژه-محور و تجاری‌سازی تحقیقات دانشگاهی محسوب می‌شود. بسیاری از این محققان از موسسات معتبری نظیر مایکروسافت، دانشگاه آکسفورد و دانشگاه توکیو به این برنامه پیوسته‌اند [۱].

تأثیرات بلندمدت بر نظام آموزش عالی اجرای این برنامه نشان‌دهنده چشم‌انداز «قرن ترکیه» در حوزه آموزش عالی است که بر کیفیت، بهره‌وری و تعالی تمرکز دارد. با ادغام این پژوهشگران در سیستم اطلاعات آموزش عالی (YÖKSİS)، تمامی خروجی‌های علمی و مقالات منتشر شده توسط آن‌ها به نام دانشگاه‌های میزبان ثبت می‌شود که این امر مستقیماً بر شاخص‌های پژوهشی کشور تأثیر مثبت می‌گذارد [۲]. انتظار می‌رود با تداوم این روند، تعداد محققان در سال‌های آتی افزایش یافته و همکاری‌های بین‌المللی ترکیه در سطح جهانی گسترش یابد.