آغاز عصر جدید در دانشگاه‌های ترکیه؛ سیستم آموزشی YÖK تغییر کرد

شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) در تاریخ ۲۳ و ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، از یک اصلاحات ساختاری بزرگ رونمایی کرد که نحوه کسب مدرک دانشگاهی در این کشور را برای همیشه تغییر می‌دهد. بر اساس این طرح که با عنوان «چارچوب میکرو-صلاحیت‌ها» معرفی شده است، دانش، مهارت‌ها و گواهینامه‌هایی که دانشجویان در خارج از محیط دانشگاه کسب می‌کنند، برای اولین بار به رسمیت شناخته شده و در کارنامه آکادمیک آن‌ها ثبت می‌شود [۱].

اعتباربخشی به مهارت‌های خارج از دانشگاه در سیستم جدید، دانشجویان دیگر تنها به کلاس‌های درس محدود نخواهند بود. طبق اعلام رئیس YÖK، پروفسور ارول اوزوار، مهارت‌هایی که در آکادمی‌های فناوری، مراکز آموزشی صنعتی، و پلتفرم‌های یادگیری دیجیتال کسب می‌شوند، می‌توانند به واحدهای درسی رسمی (ECTS) تبدیل شوند [۲]. این اقدام با هدف هماهنگ‌سازی آموزش دانشگاهی با نیازهای واقعی بازار کار انجام شده است. به این ترتیب، اگر دانشجویی در یک دوره معتبر هوش مصنوعی یا امنیت سایبری در خارج از دانشگاه شرکت کند، می‌تواند اعتبار آن را به عنوان بخشی از واحدهای فارغ‌التحصیلی خود ارائه دهد [۳].

جزئیات اجرایی و سقف ۱۰ درصدی واحدها یکی از مهم‌ترین بخش‌های این آیین‌نامه جدید، تعیین سقف برای واحدهای معادل‌سازی شده است. طبق مصوبه جدید، دانشجویان می‌توانند تا ۱۰ درصد از کل واحدهای لازم برای فارغ‌التحصیلی خود را از طریق این «میکرو-صلاحیت‌ها» تامین کنند [۱]. این گواهینامه‌ها باید با استانداردهای اروپایی مطابقت داشته باشند و توسط سنای دانشگاه‌های مربوطه تایید شوند. علاوه بر این، برای اولین بار «نشان‌های دیجیتال» (Digital Badges) و گواهینامه‌های دیجیتال بین‌المللی به دانشجویان اعطا می‌شود که در کیف پول‌های دیجیتال آن‌ها ذخیره شده و مستقیماً برای کارفرمایان قابل استعلام خواهد بود [۳].

تمرکز بر هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین این تحول آموزشی به طور ویژه‌ای بر حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، علم داده، تکنولوژی‌های دیجیتال و فناوری‌های کشاورزی تمرکز دارد. YÖK اعلام کرده است که با توجه به تغییرات سریع در دنیای تکنولوژی، سیستم چهارساله سنتی به تنهایی پاسخگوی نیازهای مهارتی نیست [۲]. پیش از این نیز در اوایل سال ۲۰۲۶، بحث‌هایی درباره مدل‌های آموزشی منعطف مانند ۳+۱ (سه سال آموزش نظری و یک سال کارورزی) مطرح شده بود که اکنون با سیستم میکرو-صلاحیت‌ها تکمیل می‌شود [۴].

زمان‌بندی اجرا و چشم‌انداز ۲۰۳۰ سیستم جدید قرار است از شروع سال تحصیلی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ در تمامی دانشگاه‌های دولتی و خصوصی ترکیه اجرایی شود. این اقدام بخشی از «چشم‌انداز ۲۰۳۰ آموزش عالی ترکیه» است که هدف آن افزایش رقابت‌پذیری بین‌المللی دانشگاه‌های این کشور و کاهش نرخ بیکاری در میان فارغ‌التحصیلان است [۲]. با اجرای این طرح، ترکیه به یکی از پیشگامان اروپایی در زمینه آموزش منعطف و مهارت‌محور تبدیل خواهد شد.