تحول تاریخی در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ترکیه؛ طرح انقلابی YÖK

شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) در ژوئن ۲۰۲۶ از اجرای یک برنامه اصلاحی گسترده خبر داد که از آن به عنوان «تحول تاریخی در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای» یاد می‌شود. این طرح که به طور رسمی در نشستی در غازی‌عینتاب رونمایی شد، به دنبال تغییر بنیادین در نحوه تعامل دانشجویان با دنیای تجارت و صنعت پیش از فارغ‌التحصیلی است [۱].

مدل جدید İME: فراتر از یک کارآموزی ساده ارول اوزوار، رئیس YÖK، در تشریح این طرح اعلام کرد که دوران کارآموزی‌های کوتاه و نمادین به پایان رسیده است. در مدل جدید که «آموزش حرفه‌ای در محل کار» (İME) نام دارد، دانشجویان بخش قابل توجهی از دوران تحصیل خود را مستقیماً در محیط‌های صنعتی و تجاری سپری خواهند کرد [۲].

طبق این ساختار جدید، در مقاطع کاردانی مدل‌های ۳+۱ (سه ترم در دانشگاه و یک ترم در صنعت) و در مقاطع کارشناسی مدل‌های ۷+۱ یا ۶+۲ اجرا خواهد شد. این بدان معناست که دانشجویان حداقل یک یا دو ترم کامل را به عنوان بخشی از برنامه درسی رسمی و دارای واحد درسی، در محیط واقعی کار حضور خواهند داشت [۳].

اجرای آزمایشی در قطب‌های صنعتی ترکیه این تحول بزرگ در مرحله نخست به صورت پایلوت در ۷ استان کلیدی ترکیه که شامل غازی‌عینتاب، قونیه، استانبول، بورسا، کوجائلی، ازمیر و آنکارا می‌شود، به اجرا در می‌آید. این برنامه در حال حاضر ۱۸۵ رشته تحصیلی و حدود ۱۲۰ هزار دانشجو را تحت پوشش قرار داده است [۱].

انتخاب استان‌هایی مانند کوجائلی و منطقه گبزه به دلیل تمرکز بالای صنایع در این مناطق است. دانشگاه‌های این مناطق، از جمله دانشگاه کوجائلی، پیش از این مقدمات لازم برای تطبیق با این مدل را فراهم کرده بودند تا اطمینان حاصل شود که دانشجویان بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی، مهارت‌های لازم برای ورود به بازار کار را کسب کرده‌اند [۴].

مشارکت صنعتگران در مدیریت دانشگاه‌ها یکی از جنبه‌های بی‌سابقه این اصلاحات، دعوت YÖK از صاحبان صنایع برای مشارکت در مدیریت و تدوین سرفصل‌های آموزشی است. ارول اوزوار خطاب به صنعتگران گفت: «بیایید مدیریت مدارس عالی حرفه‌ای و تدوین متون درسی را با هم انجام دهیم» [۲].

هدف از این فراخوان، اطمینان از این است که آموزش‌های ارائه شده در دانشگاه‌ها دقیقاً با نیازهای روز تکنولوژی و بازار کار مطابقت داشته باشد. در این مدل، فرآیند حضور دانشجو در محیط کار توسط اساتید دانشگاهی و ناظران صنعتی به صورت مشترک ارزیابی و امتیازدهی می‌شود، که این امر اعتبار مدرک تحصیلی را در بازار کار به شدت افزایش می‌دهد [۳].