Yapay Zeka Çağında Akademik Kütüphanelerin Geleceği; Bilgi Üniversitesi'nde Uzmanlık Oturumu

23 Haziran 2026 tarihinde, Bilgi Üniversitesi'nin "santralistanbul" kampüsü, Türkiye'de bilgi yönetiminin geleceği için belirleyici bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. "Akademik Kütüphanelerde Yapay Zeka: Yetkinlik, İş Birliği ve Etik" başlığıyla düzenlenen toplantı, Marmara bölgesindeki kütüphane yöneticilerini, bilgi uzmanlarını ve akademisyenleri yeni teknolojilerin getirdiği dönüşümleri incelemek üzere bir araya getirdi [1].

Akademik Kütüphanelerin Kalbinde Dijital Dönüşüm Bilgi Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı Dr. Sami Çuhadar, açılış konuşmasında yapay zekanın artık sadece teknik bir araç olmadığını, bilgiye erişimde değişimin itici gücü haline geldiğini vurguladı. Üretken yapay zekanın ortaya çıkışıyla birlikte kütüphanelerin sorumluluğunun sadece kaynak sağlamaktan, araştırma süreçlerini aktif olarak desteklemeye ve yapay zeka okuryazarlığını artırmaya doğru genişlediğini belirtti [1][2]. Kütüphaneler artık araştırmacıların değişen ihtiyaçlarına uyum sağlaması gereken dijital dönüşüm yolunda rehber merkezler olarak kabul ediliyor.

Üretken Yapay Zeka ve Etik Zorluklar Çalıştayın ana odak noktalarından biri, intihal tespiti araçlarının incelenmesi ve bilimsel araştırmalarda şeffaflığın korunmasıydı. ChatGPT ve Claude gibi modellerin akademik ortamlarda kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, etik standartlar ve "Yapay Zeka Ajanları" (AI Agents) ile iş birliği modelleri gibi konular yoğun bir şekilde tartışıldı [2]. Katılımcılar, literatür taraması ve veri analizinde yapay zeka kullanımının, akademik kurumların güvenilirliğini korumak için gizlilik ve bilimsel doğruluk ilkelerine sıkı sıkıya bağlı kalınarak yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Bölgesel İş Birlikleri ve Gelecek Vizyonu ANKOS Başkanı İsmail Çetinkaya, toplantıda konsorsiyumun Türkiye'de ilk kez 2024 yılında Yapay Zeka Araştırma Grubu'nu kurarak bu teknolojinin bilgi hizmetlerinde sürdürülebilir ve etik kullanımını kurumsallaştırdığını açıkladı [1]. 76 üniversiteden temsilcilerin katıldığı bu çalıştay, ulusal düzeyde ortak bir vizyon oluşturmak için önemli bir adım olarak görülüyor. Uzmanlar, gelecekte üniversiteler arasındaki rekabetin yapay zeka modellerinin gücü üzerinden değil, bu araçların eğitim ekosistemlerinde nasıl organize edildiği ve koordine edildiği üzerinden olacağını vurguladı [1].

Sonuç olarak toplantıda, kütüphanecilerin rolünün "kitap koruyuculuğundan" "stratejik bilgi danışmanlığına" evrildiği vurgulandı. Veri okuryazarlığı ve yapay zeka bağlam yönetimi gibi becerilerde uzmanlaşmak, 2026 ve sonrasında yeni nesil kütüphanecilik profesyonelleri için kaçınılmaz bir gereklilik olacaktır.