İran'ın Hürmüz Boğazı İçin Yeni Yasası; 'Düşmanların Gözüne Uyku Girmeyecek'

Küresel enerji denklemlerini ve deniz güvenliğini ciddi şekilde etkileyebilecek bir adım atan İran İslami Şura Meclisi, "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliği ve Sürdürülebilir Kalkınması İçin Stratejik Eylem" başlıklı yasayı onaylamak için son adımları attı. 13 Temmuz 2026'nın geç saatlerinde meclis genel kuruluna sunulan bu plan, bölgedeki son askeri gerilimlere ve Amerikan insansız hava araçlarının düşürülmesine doğrudan bir yanıt olarak tanımlanıyor [1][2].

Stratejik Eylem Planı: Hukuki ve Güvenlik Boyutları Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, yayınladığı mesajda Tahran'ın özellikle Hürmüz Boğazı yönetimi konusundaki "kırmızı çizgilerini" savunmada kararlı olduğunu belirtti. Bu yasa tasarısının sunulmasının sadece "ilk adım" olduğunu ve İran'ın bir sonraki adımlarının "düşmanların gözünden uykuyu kaçıracak" nitelikte olacağını vurguladı [1][5]. Bu yasa, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği bu hayati su yolu üzerindeki İran'ın egemenlik haklarını pekiştirmeyi amaçlıyor.

Yeni Ücret Sistemi; Yuan'dan Bitcoin'e Yasanın en tartışmalı kısımlarından biri, ticari gemilerden transit geçiş ücreti alınması için bir sistem kurulmasıdır. Yayınlanan raporlara göre İran, boğazdan geçen gemilerden navigasyon hizmetleri ve çevre güvenliği adı altında ücret almayı planlıyor [3]. Dikkat çekici bir nokta ise, uluslararası yaptırımlar göz önüne alındığında, yasanın bu ücretlerin Çin Yuanı, İran Riyali ve hatta Bitcoin ile stabilcoinler dahil olmak üzere dijital para birimleriyle ödenmesine izin vermesidir [4]. Bu hamle, geleneksel finans sistemlerini devre dışı bırakmak ve kriz koşullarında İran'ın döviz rezervlerini güçlendirmek için bir strateji olarak görülüyor.

Geçiş Yasağı ve Tahran'ın Kırmızı Çizgileri Yeni yasa, hasım ülkelere karşı katı maddeler içeriyor. Planın hükümlerine göre, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'e bağlı gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi yasaklanacak [3]. Ayrıca, İran'a yönelik tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere ait gemiler için de kısıtlamalar öngörülüyor. Bu yasa, İran silahlı kuvvetlerine, özellikle de Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'ne, bu bölgede denetim ve yasaların uygulanması konusunda daha geniş yetkiler veriyor [2][3].

Uluslararası Tepkiler ve Ekonomik Sonuçlar Bu yasanın kabulü, bölgenin askeri alarm durumunda olduğu bir dönemde gerçekleşiyor. ABD Başkanı Donald Trump, daha önce bu bölgedeki geçişler için kendi yüzde 20'lik vergi önerisini sunmuştu; bu da su yolunun finansal kontrolü için bir rekabet olduğunu gösteriyor [4]. Uzmanlar, bu yasanın uygulanmasının enerji fiyatlarında ani bir artışa ve küresel tedarik zincirinde aksamalara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Ancak Tahranlı yetkililer, güvenlik ve ulusal çıkarlarını sağlamak için stratejik konumlarını kullanmanın yasal hakları olduğuna inanıyor [5].