Basra Körfezi'nde Kriz; İran-ABD Anlaşmasının Askıya Alınması ve Washington'un Savaş Hazırlığı

Diplomasinin Çöküşü; İslamabad Mutabakatı'nın Sonu

19 Temmuz 2026 tarihinde gelen raporlar, Tahran ve Washington arasındaki ilişkilerde ani ve tehlikeli bir dönüşe işaret ediyor. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ülkesinin "İslamabad Mutabakat Zaptı" (MoU) kapsamındaki tüm taahhütlerini askıya aldığını duyurdu [4]. Haziran 2026'da Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda gerilimi azaltmak ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla imzalanan bu anlaşma, şu an fiilen sona ermiş durumda. İranlı yetkililer Washington'u mutabakat maddelerini defalarca ihlal etmekle ve askeri saldırıları sürdürmekle suçladı [3].

Garibabadi yaptığı net açıklamada, ABD'nin tüm yükümlülüklerini çiğnediğini ve İran'ın artık bu anlaşmaya uymak zorunda olmadığını vurguladı. Tahran'ın şu anki önceliğinin dış saldırılara karşı "ülkeyi savunmak" olduğunu belirtti [4]. Bu gelişme, son aylarda kalıcı bir ateşkes sağlamaya yönelik diplomatik çabaları ciddi bir çıkmaza soktu.

21. Yüzyılın En Büyük ABD Askeri Birliği

Anlaşmanın askıya alınmasıyla eş zamanlı olarak, "Ege Alternative" dahil haber kaynaklarından gelen raporlar, ABD'nin bölgedeki askeri varlığında benzeri görülmemiş bir artış olduğunu gösteriyor [1]. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) verilerine göre, şu anda Orta Doğu'da 50 binden fazla askeri personel, birkaç uçak gemisi görev grubu ve yüzlerce savaş uçağı konuşlandırılmış durumda [5]. Bu ölçekteki bir sevkiyat, Washington'un 2003'teki Irak işgalinden bu yana bölgedeki en büyük askeri yığınağı olarak kabul ediliyor.

ABD ayrıca İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden başlattı. Bu eylemin amacının Hürmüz Boğazı'ndaki ticari taşımacılığa yönelik tehditleri önlemek olduğu belirtildi [2]. ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un İran'ın dünyanın hayati enerji damarlarını kontrol etmesine izin vermeyeceğini vurguladı [5].

Saldırıların Sekizinci Gecesi ve Altyapı Savaşı

Sahadaki durum son derece gergin. Bugünün erken saatlerinde, 19 Temmuz 2026'da, ABD kuvvetleri üst üste sekizinci gecede Keşm Adası ve Bender Abbas dahil olmak üzere İran topraklarındaki hedefleri vurdu [2]. Hassas mühimmat kullanılarak gerçekleştirilen bu saldırılar; radar sahalarını, İHA depolarını ve füze altyapılarını hedef aldı [5].

Buna karşılık İran da Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerine füze ve İHA saldırılarıyla yanıt verdi. İran Lideri'nin danışmanı Muhsin Rızai, ABD saldırılarının devam etmesi halinde İran'ın, ABD güçlerine ev sahipliği yapan ülkelerin enerji altyapılarını ve su arıtma tesislerini "tamamen imha etme" aşamasına geçeceği uyarısında bulundu [1]. Bu tehditler, özellikle Kuveyt'e yönelik olanlar, savaşın tüm Basra Körfezi bölgesine yayılması konusundaki uluslararası endişeleri artırdı [2].

Stratejik Çıkmaz ve Ekonomik Sonuçlar

Müzakerelerin durmasıyla küresel ekonomi bir kez daha alarm durumuna geçti. Hürmüz Boğazı'ndaki trafik son ayların en düşük seviyesine geriledi ve enerji piyasaları şiddetli dalgalanmalarla karşı karşıya [4]. Analistler, Orta Doğu'nun diplomasinin yerini sürekli ateş teatisine bıraktığı ve kısa vadede çatışmaların sona ermesi için net bir ufkun görünmediği "en karanlık aşamasına" girdiğine inanıyor [3].