تحلیل ماهفی اگیلمز از بحران هرمز ۲۰۲۶: برندگان و بازندگان اقتصادی

امروز، اول جولای ۲۰۲۶، در حالی که بازارهای جهانی نفت پس از ماه‌ها تلاطم ناشی از درگیری‌های نظامی در خلیج فارس به ثبات نسبی رسیده‌اند، ماهفی اگیلمز (Mahfi Eğilmez)، اقتصاددان برجسته، در گزارشی تحلیلی به کالبدشکافی «فاتوره» یا صورت‌حساب اقتصادی این بحران پرداخته است. این تحلیل که در وب‌سایت شخصی او و روزنامه «مارمارا بولگه» بازتاب گسترده‌ای داشته، فراتر از جنبه‌های نظامی، بر پیامدهای استراتژیک و مالی تمرکز دارد [۱].

بحران هرمز: فراتر از یک درگیری نظامی بحران سال ۲۰۲۶ که با بسته شدن تنگه هرمز در ماه مارس آغاز شد، بزرگترین اختلال در عرضه انرژی در تاریخ مدرن را رقم زد [۴]. اگیلمز معتقد است که در این بحران، مسئله اصلی «قدرت نظامی» نبود، بلکه توانایی کشورها در کسب مزیت‌های سیاسی و اقتصادی در میان‌مدت تعیین‌کننده بود. به گفته وی، اگرچه قیمت نفت در اوج بحران به بالای ۱۲۶ دلار رسید، اما توافقات اخیر در ژوئن ۲۰۲۶ مسیر جدیدی را برای اقتصاد منطقه ترسیم کرده است [۲].

ایران و آمریکا: هزینه‌های سنگین و دستاوردهای سیاسی بر اساس تحلیل اگیلمز، ایران علی‌رغم تحمل فشارهای نظامی سنگین و آسیب به زیرساخت‌های انرژی، توانست به عنوان یک بازیگر کلیدی در میز مذاکره باقی بماند. امضای تفاهم‌نامه در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ میان تهران و واشینگتن، نشان‌دهنده آن است که ایران با وجود هزینه‌های گزاف، توانسته است امتیازاتی همچون رفع بخشی از تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده را به دست آورد [۱][۴].

در مقابل، اگیلمز معتقد است که ایالات متحده با یک «بحران اعتبار» روبرو شده است. ناتوانی واشینگتن در مدیریت یک‌جانبه بحران و باز نگه داشتن تنگه بدون توافق سیاسی، جایگاه بازدارندگی آمریکا را در منطقه تضعیف کرده است. همچنین، تورم ناشی از شوک نفتی در داخل آمریکا، فشار سیاسی زیادی بر دولت وقت وارد کرد [۲].

ترکیه در میانه بحران: فشار تورمی و ارزش ژئوپلیتیک برای ترکیه، این بحران شمشیری دو لبه بود. اگیلمز اشاره می‌کند که هر ۱۰ دلار افزایش در قیمت نفت، حدود ۲.۵ میلیارد دلار به کسری تجاری ترکیه اضافه کرده و نرخ تورم را به شدت تحت تأثیر قرار داده است [۱]. با این حال، بسته شدن مسیرهای سنتی باعث شد ارزش ژئوپلیتیک ترکیه به عنوان یک کریدور انرژی جایگزین و میانجی دیپلماتیک افزایش یابد. این اقتصاددان تأکید می‌کند که ترکیه اکنون باید از این موقعیت برای تقویت زیرساخت‌های لجستیکی خود استفاده کند [۲].

برندگان پنهان: روسیه و چین در نهایت، اگیلمز روسیه و چین را برندگان استراتژیک این وضعیت می‌داند. روسیه از افزایش قیمت نفت در ماه‌های گذشته سود سرشاری برد و چین با تنوع بخشیدن به مسیرهای تامین انرژی خود و سرمایه‌گذاری در کریدورهای خارج از هرمز، امنیت انرژی خود را در برابر تنش‌های آتی بیمه کرد [۱][۳]. او هشدار می‌دهد که اگر توافقات فعلی به طور کامل اجرایی نشود، ریسک بازگشت قیمت نفت به کانال ۱۰۰ دلار همچنان وجود دارد.