بحران در تنگه هرمز؛ ادعای ایران بر انسداد و واکنش قاطع آمریکا

شعله‌ور شدن دوباره «گره هرمز» در قلب خلیج فارس در ساعات اولیه ۱۲ جولای ۲۰۲۶، تنش‌های دیرینه میان ایران و ایالات متحده به نقطه انفجار رسید. رسانه‌های منطقه از جمله «ترکیه گازته‌سی» گزارش دادند که «گره هرمز» بار دیگر شعله‌ور شده است [۱]. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که این آبراه استراتژیک تا اطلاع ثانوی به روی تمامی ترافیک‌های تجاری بسته است. این اقدام در واکنش به آنچه تهران «مداخله غیرقانونی آمریکا» در منطقه می‌نامد، صورت گرفته است. با این حال، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) بلافاصله این ادعا را رد و تأکید کرد که آزادی دریانوردی در مسیرهای بین‌المللی همچنان برقرار است و ترافیک دریایی در جریان است [۳].

حملات هوایی سنگین و هدف قرار گرفتن کشتی‌های تجاری جرقه اصلی این دور از درگیری‌ها پس از حمله به کشتی کانتینربر «GFS Galaxy» با پرچم قبرس زده شد. به گزارش منابع نظامی، این کشتی در حین عبور از تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفت که منجر به آتش‌سوزی گسترده و مفقود شدن تعدادی از خدمه شد [۲]. در پاسخ به این اقدام، ارتش ایالات متحده در یک عملیات گسترده، بیش از ۱۴۰ هدف نظامی را در داخل خاک ایران مورد حمله قرار داد. این اهداف شامل سایت‌های موشکی، آشیانه‌های پهپاد، تأسیسات نیروی دریایی و مراکز فرماندهی و کنترل در شهرهای بندری جنوب ایران بوده است [۲]. پنتاگون اعلام کرده که این حملات برای کاهش توانایی ایران در تهدید دریانوردی آزاد انجام شده است.

واکنش‌های تلافی‌جویانه تهران و تهدید پایگاه‌های منطقه‌ای ایران در واکنش به بمباران‌های سنگین آمریکا، موجی از حملات موشکی و پهپادی را علیه پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در کشورهای همسایه آغاز کرد. گزارش‌ها حاکی از اصابت موشک به نزدیکی پایگاه هوایی «العدید» در قطر و «شاهزاده حسن» در اردن است [۲]. همچنین سیستم‌های پدافندی امارات متحده عربی و کویت نیز برای مقابله با پرتابه‌های ورودی فعال شده‌اند. محسن رضایی، از مشاوران ارشد رهبری ایران، در بیانیه‌ای اعلام کرد که این گذرگاه استراتژیک برای تهران «مهم‌تر از ده‌ها بمب اتمی» است و ایران تا خروج کامل نیروهای مداخله‌گر، از کنترل خود بر این منطقه عقب‌نشینی نخواهد کرد [۱].

وضعیت امنیت دریانوردی و پیامدهای اقتصادی جهانی سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) با صدور هشداری جدی، از تمامی کشتی‌های تجاری خواست تا اطلاع ثانوی از ورود به تنگه هرمز خودداری کنند [۴]. اگرچه سنتکام مدعی است مسیر جنوبی تنگه همچنان باز است، اما سطح تهدیدات امنیتی به درجه «بسیار شدید» رسیده است [۳]. این بحران بلافاصله بر بازارهای جهانی انرژی سایه انداخته و قیمت نفت خام شاهد جهش ناگهانی بوده است. تحلیلگران معتقدند فروپاشی توافق آتش‌بس موقتی که در ۱۷ ژوئن امضا شده بود، منطقه را در آستانه یک رویارویی تمام‌عیار قرار داده است که می‌تواند تأمین یک‌پنجم نفت و گاز جهان را با اختلال جدی مواجه کند [۲].