ادعای جنجالی ترامپ: «به اردوغان گفتم وارد جنگ ایران نشود و او گوش کرد»

اظهارات ترامپ در دیدار با دبیرکل ناتو در تاریخ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در جریان دیداری با مارک روته، دبیرکل ناتو در کاخ سفید، ادعاهای بی‌سابقه‌ای را درباره روابط خود با رجب طیب اردوغان مطرح کرد. ترامپ مدعی شد که در جریان درگیری‌های اخیر منطقه، اردوغان «کاندیدای اصلی» برای ورود به جنگ در حمایت از ایران بود، چرا که به گفته ترامپ، او «طرفدار بزرگ اسرائیل نیست» [۱].

ترامپ با لحنی که حاکی از نفوذ عمیق بر تصمیمات آنکارا بود، به خبرنگاران گفت: «من از او خواستم که وارد نشود و او هم وارد نشد.» وی همچنین اردوغان را رهبری قدرتمند توصیف کرد و افزود: «هر چیزی که تا به حال از او خواسته‌ام، انجام داده است» [۲]. این اظهارات در حالی بیان می‌شود که ترکیه در ماه‌های اخیر مواضع تندی علیه اقدامات اسرائیل در منطقه اتخاذ کرده بود، اما ترامپ مدعی است که شخصاً مانع از مداخله نظامی ترکیه شده است.

واکنش رسانه‌های ترکیه؛ حاکمیت ملی در بوته آزمایش انتشار این سخنان در ترکیه با واکنش‌های گسترده و اغلب انتقادی روبرو شده است. روزنامه «ینی‌چاق» (Yeniçağ Gazetesi) در گزارشی تحلیلی این سوال را مطرح کرد که آیا واقعاً سیاست خارجی ترکیه در قبال ایران توسط واشینگتن دیکته می‌شود؟ [۳]. منتقدان در آنکارا بر این باورند که چنین اظهاراتی از سوی ترامپ، استقلال سیاسی ترکیه را زیر سوال می‌برد و تصویری از یک رابطه «دستوردهنده و دستورگیرنده» ارائه می‌دهد.

بسیاری از تحلیل‌گران ترک اشاره می‌کنند که تصمیم ترکیه برای عدم ورود مستقیم به جنگ، بر اساس منافع ملی و توازن قدرت در منطقه بوده است، نه صرفاً یک درخواست تلفنی از سوی کاخ سفید. با این حال، سکوت نسبی مقامات رسمی آنکارا در ساعات اولیه پس از این ادعا، به گمانه‌زنی‌ها دامن زده است.

بسته پیشنهادی ترامپ؛ از جنگنده‌های F-35 تا امتیازات جدید بخش دیگری از سخنان ترامپ که توجه محافل نظامی را جلب کرد، اشاره او به احتمال فروش جنگنده‌های F-35 به ترکیه بود. ترامپ در پاسخ به سوالی درباره پاداش همکاری‌های اردوغان، اشاره کرد که قصد دارد کاری انجام دهد که ترکیه را «بسیار خوشحال» کند [۱]. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور نیز تایید کرد که دولت در حال بازنگری در پرونده F-35 است تا در صورت پایبندی آنکارا به شرایط خاص، این جنگنده‌ها پس از سال‌ها توقف پروژه، تحویل ترکیه شوند [۲].

موازنه قدرت میان آنکارا، واشینگتن و تهران این تحولات در حالی رخ می‌دهد که منطقه به تازگی شاهد امضای «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» برای پایان دادن به درگیری‌های سال ۲۰۲۶ میان ایران و ائتلاف تحت رهبری آمریکا بوده است. ترکیه اگرچه به طور رسمی در جنگ شرکت نکرد، اما به عنوان یکی از حامیان غیررسمی روند صلح و میانجی‌گر در کنار پاکستان عمل کرد. ادعای ترامپ مبنی بر اینکه او مانع ورود ترکیه به جنگ «در سمت ایران» شده، نشان‌دهنده پیچیدگی روابط آنکارا با هر دو طرف درگیر است. در حالی که ترامپ سعی دارد این موضوع را به عنوان یک پیروزی دیپلماتیک شخصی جلوه دهد، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که ترکیه همچنان در تلاش است تا میان تعهدات خود در ناتو و روابط همسایگی با ایران، توازنی ظریف برقرار کند.