اکونومیست: تلاش ترکیه برای تبدیل شدن به قطب منطقه در سایه جنگ

استراتژی آنکارا در میانه بحران‌های جهانی

نشریه معتبر اکونومیست در جدیدترین تحلیل خود به بررسی نقش فزاینده ترکیه در معادلات جهانی پرداخته است. بر اساس این گزارش، ترکیه در حال رقابتی فشرده برای تبدیل شدن به یک «مرکز» (Hub) استراتژیک در سایه جنگ‌های منطقه‌ای، از جمله تنش‌ها در اوکراین و خاورمیانه است [1]. آنکارا تلاش می‌کند از خلاءهای ایجاد شده در زنجیره تأمین جهانی و مسیرهای انرژی استفاده کرده و خود را به عنوان پلی اجتناب‌ناپذیر میان شرق و غرب تثبیت کند.

روزنامه سوزجو نیز با بازنشر این تحلیل اشاره کرده است که ترکیه علیرغم چالش‌های اقتصادی داخلی، توانسته است از موقعیت جغرافیایی خود به عنوان یک ابزار دیپلماتیک و اقتصادی قدرتمند استفاده کند [2]. این کشور اکنون در حال رقابت در چندین جبهه لجستیکی و انرژی است تا سهم خود را از تجارت جهانی افزایش دهد.

ترکیه به عنوان پل انرژی بین شرق و غرب

یکی از محورهای اصلی این رقابت، تبدیل شدن به قطب گاز طبیعی است. با کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه، ترکیه به دنبال آن است که مسیرهای جایگزین از آذربایجان، آسیای مرکزی و حتی در آینده از شرق مدیترانه را از خاک خود عبور دهد [3]. اکونومیست معتقد است که پروژه «مرکز گاز» که با همکاری روسیه پیشنهاد شده، اگرچه با پیچیدگی‌های سیاسی همراه است، اما پتانسیل تغییر نقشه انرژی اروپا را دارد.

علاوه بر انرژی، ترکیه در حال سرمایه‌گذاری سنگین بر روی زیرساخت‌های حمل و نقل است. پروژه «کریدور میانی» (Middle Corridor) که چین را از طریق آسیای مرکزی و دریای خزر به اروپا متصل می‌کند، یکی از ارکان اصلی این استراتژی است. این مسیر در مقایسه با مسیرهای شمالی که از روسیه می‌گذرند، در شرایط فعلی جنگ اوکراین، امنیت و سرعت بیشتری را نوید می‌دهد [1].

چالش‌ها و موانع پیش رو

با این حال، مسیر تبدیل شدن به یک قطب منطقه‌ای بدون مانع نیست. اکونومیست هشدار می‌دهد که توازن قدرت میان ناتو و روسیه و همچنین روابط نوسانی با اتحادیه اروپا می‌تواند بر این جاه‌طلبی‌ها سایه افکند [1]. از سوی دیگر، رقابت با مسیرهای جایگزین در جنوب، مانند کریدور هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC)، ترکیه را وادار کرده است تا با سرعت بیشتری پروژه‌های زیرساختی خود مانند «جاده توسعه» (Development Road) را با همکاری عراق پیش ببرد [3].

در نهایت، موفقیت ترکیه در این «مسابقه در سایه جنگ» بستگی به توانایی این کشور در حفظ ثبات سیاسی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی برای پروژه‌های کلان زیرساختی دارد. آنکارا امیدوار است که با تبدیل شدن به یک مرکز حیاتی، نه تنها جایگاه اقتصادی خود را بهبود بخشد، بلکه نفوذ ژئوپلیتیک خود را نیز در قرن جدید تثبیت کند [2].