دانشگاهی در تعقیب فضا؛ روایت عثمان گنچر از پیشرفت‌های علمی ترکیه

یادداشت عثمان گنچر در روزنامه ملیت در تاریخ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، عثمان گنچر (Osman Gençer)، ستون‌نویس برجسته روزنامه ملیت، در مقاله‌ای با عنوان «دانشگاهی در تعقیب فضا»، به بررسی فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی دانشگاه اژه (Ege University) در حوزه هوافضا پرداخته است [۱]. گنچر در این یادداشت تأکید می‌کند که علیرغم محدودیت‌های مالی در دانشگاه‌های دولتی، اساتید ایده‌آل‌گرا همچنان به پیشبرد مرزهای دانش ادامه می‌دهند. تمرکز اصلی این گزارش بر پروژه‌ای است که اخیراً موفق به دریافت حمایت‌های دولتی شده و نام ترکیه را در محافل علمی بین‌المللی مطرح کرده است.

رمزگشایی از اسرار شهاب‌سنگ‌ها در دانشگاه اژه یکی از محورهای اصلی یادداشت گنچر، پروژه‌ای به مدیریت دکتر «چیسم آلتون‌آیار اونسالان» (Çisem Altunayar Ünsalan) از انستیتو علوم پایه دانشگاه اژه است. این تحقیق که با عنوان «بررسی مکانیسم‌های شکل‌گیری الگوهای ویدمن‌اشتاتن و خطوط نویمان در شهاب‌سنگ آهنی کایاکنت» شناخته می‌شود، توانسته است حمایت شورای تحقیقات علمی و فناوری ترکیه (TÜBİTAK) را جلب کند [۱].

این مطالعه بر روی شهاب‌سنگ کایاکنت (Kayakent) تمرکز دارد که یک شهاب‌سنگ آهنی از نوع IIIAB است. هدف این تحقیق، درک تاریخچه سرمایش و اثرات شوک‌هایی است که این اجرام آسمانی در طول میلیون‌ها سال متحمل شده‌اند. این داده‌ها برای درک تکامل منظومه شمسی حیاتی هستند [۱].

همکاری استراتژیک با ناسا و ماموریت سایکی نکته حائز اهمیت در این پروژه، پیوند آن با فعالیت‌های بین‌المللی است. دکتر اونسالان که پیش از این در مرکز فضایی جانسون ناسا فعالیت داشته، اکنون تجربیات خود را به داخل ترکیه منتقل کرده است. بر اساس گزارش گنچر، نتایج این تحقیق مستقیماً به ماموریت‌های فضایی ناسا، به‌ویژه ماموریت «سایکی» (Psyche) که هدف آن مطالعه یک سیارک فلزی غنی از آهن است، کمک علمی خواهد کرد [۱]. این سطح از همکاری نشان‌دهنده بلوغ علمی دانشگاه‌های ترکیه در سال ۲۰۲۶ و توانایی آن‌ها در مشارکت در پروژه‌های تراز اول جهانی است.

تنوع پروژه‌های فضایی؛ از بادهای خورشیدی تا سیاه‌چاله‌ها بخش دیگری از یادداشت ملیت به فعالیت‌های گسترده بخش نجوم و علوم فضایی دانشگاه اژه اختصاص دارد. علاوه بر مطالعه شهاب‌سنگ‌ها، پروژه‌های دیگری نیز در حال اجراست که عبارتند از: - تعیین دمای ستارگان: استفاده از نسبت عمق خطوط طیفی فروسرخ برای تخمین دقیق دمای ستاره‌ای. - بادهای خورشیدی: بررسی فرآیندهای MHD در گرمایش تاج خورشیدی و شتاب‌گیری بادهای خورشیدی. - سیاه‌چاله‌ها: رصد و مطالعه نحوه شکل‌گیری جفت سیاه‌چاله‌ها در اعماق کیهان [۱].

این فعالیت‌ها در حالی صورت می‌گیرد که ترکیه در سال ۲۰۲۶ برنامه‌های فضایی گسترده‌ای از جمله ماموریت ماه را دنبال می‌کند [۲]. حضور دانشگاه‌هایی مانند اژه در این اکوسیستم، تضمین‌کننده تربیت نیروی انسانی متخصص و تولید دانش بومی برای آینده فضایی این کشور است [۳].