Körfez Ülkeleri Nasıl Bir İran Arıyor? Korku ve Umut Arasındaki Denge

2026 Savaşı Sonrası Yeni Jeopolitik Gerçeklik Bugün, 2 Temmuz 2026, Orta Doğu, Donald Trump ile Masoud Pezeshkian arasındaki 17 Haziran anlaşmasının doğrudan askeri çatışmaları sona erdirmesiyle derin bir nefes alıyor. Ancak Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri için bu barış, mutlaka savaş öncesi döneme dönüş anlamına gelmiyor. Son analizler, Arap başkentlerinin İran'ın silinemez bir jeopolitik gerçeklik olduğu sonucuna vardığını gösteriyor [1].

2026 başındaki kısa ama yıkıcı savaş sırasında bölge ülkeleri, ne İran sisteminin tamamen çökmesinin ne de rejim değişikliğinin kalıcı güvenliği garanti etmeyeceğini anladı; çünkü bunun yaratacağı güç boşluğu tüm bölgeyi kaosa sürükleyebilir. Bu nedenle Körfez ülkeleri, bir rakip olarak kalsa bile artık "öngörülebilir" bir İran arıyor [4].

Riyad ve Abu Dabi Stratejilerindeki Çatlak Son gelişmelerin ciddi sonuçlarından biri, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki perspektif farkının ortaya çıkmasıdır. Riyad, son kriz boyunca daha diplomatik bir yaklaşım benimsedi ve hatta İran'ın misilleme saldırılarından korunmak için Hürmüz Boğazı'nın zorla açılmasını öngören ABD'nin "Özgürlük Projesi" (Project Freedom) operasyonunda iş birliği yapmayı reddetti [2]. Buna karşılık BAE, İsrail ile askeri ve istihbarat bağlarını güçlendirerek İran İHA'larına ve füzelerine karşı teknolojik bir koruma şemsiyesi oluşturmaya çalışıyor [4].

Abbas Araghchi ile Faisal bin Farhan arasında 24 Haziran 2026'da gerçekleşen son telefon görüşmesi, Riyad'ın Washington'ın baskısından bağımsız olarak Tahran ile doğrudan iletişim kanallarını sürdürme isteğini gösteriyor [3]. Suudi Arabistan, Yemen ve Irak'ın iç işlerine karışmayan bir İran isterken, BAE daha çok deniz güvenliği ve Hürmüz Boğazı'ndaki istikrara odaklanıyor.

Ekonomi; Gerilimi Azaltma Aracı Bölgesel düşünce kuruluşlarında ortaya çıkan yeni bir fikir, tersine bir "Şiddet Tuzağı" (Violence Trap) kullanmaktır. Uzmanlar, bölgedeki saldırgan eğilimleri dizginlemenin tek yolunun ekonomik karşılıklı bağımlılık yaratmak olduğuna inanıyor [5]. Türkiye'yi Suudi Arabistan'a bağlayan Hicaz Demiryolu'nun canlandırılması ve Umman ile İran arasındaki ticaretin genişletilmesi gibi projeler bu yolda atılmış adımlar olarak görülüyor.

Körfez ülkeleri, İran'ı bölgesel bir ekonomik ağa entegre ederek Tahran için herhangi bir askeri çatışmanın maliyetini keskin bir şekilde artırmak istiyor. Bu yaklaşım, güvenliği Batı'dan ithal edilen bir meta olarak değil, istikrarlı ticari ilişkilerin bir yan ürünü olarak tanımlıyor [1][5].

İslamabad Mutabakatı'nın Zorlukları ve Belirsiz Gelecek Haziran 2026 mutabakatına yönelik kamuoyu desteğine rağmen, Amerika'nın Arap müttefikleri arasında derin endişeler devam ediyor. Pakistan'ın arabuluculuğunda varılan bu anlaşma, İran'ın füze programı ve vekil grupların faaliyetleri gibi hayati konulara değinmedi [2].

Riyad ve Kuveyt'teki pek çok kişi, yaptırımların kaldırılmasının ve İran varlıklarının serbest bırakılmasının Tahran'ın bölgesel nüfuzunun yeniden güçlenmesine yol açacağından korkuyor. Körfez ülkeleri, komşularının ulusal egemenliğine sadece sözde değil eylemde de saygı duyan ve Hürmüz Boğazı'nı siyasi bir baskı aracı olarak rehin almayan bir İran istiyor [1][3]. Önümüzdeki aylar ve yapılacak 60 günlük müzakereler, bu soğuk barışın gerçek değerini belirleyecek.