بحران معیشتی دانشجویان در ترکیه؛ نسل جوانی که در منگنه اقتصادی گرفتار شده است

امروز، ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های ترکیه از جمله روزنامه «ینی مساژ» (Yeni Mesaj)، تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت دانشجویان این کشور ترسیم می‌کنند. بر اساس تحلیل‌های جدید، نسل جوان دانشجو در ترکیه میان دو لبه قیچی «بحران اقتصادی» و «انزوای اجتماعی» گرفتار شده است [۱]. این وضعیت که از آن به عنوان یک «منگنه ساختاری» یاد می‌شود، فراتر از یک مشکل مالی ساده، به یک تهدید جدی برای سیستم آموزش عالی تبدیل شده است.

فشار اقتصادی و کابوس وابستگی به خانواده یکی از بزرگترین چالش‌هایی که دانشجویان در سال ۲۰۲۶ با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، ناتوانی در تامین هزینه‌های اولیه زندگی است. علیرغم افزایش مبلغ وام‌ها و بورسیه‌های دولتی (KYK) به ۴۰۰۰ لیر در ماه، تورم افسارگسیخته باعث شده این مبالغ حتی نیمی از هزینه‌های ضروری را پوشش ندهد [۵].

عبدالقادر گوندوغدو در گزارش خود اشاره می‌کند که دانشجویان بیش از هر چیز از حس «سربار بودن» برای خانواده‌هایشان رنج می‌برند [۱]. این فشار روانی باعث شده است که بسیاری از جوانان به جای تمرکز بر تحصیل، به کارهای پاره‌وقت با شرایط سخت روی بیاورند یا در بدترین حالت، تحصیل خود را رها کنند. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که در پنج سال منتهی به ۲۰۲۶، بیش از ۳۲۴ هزار دانشجو به دلیل مشکلات مالی از ادامه تحصیل انصراف داده‌اند [۴].

بحران مسکن: از خوابگاه‌های شلوغ تا «دانشجو-پرستار» وضعیت مسکن در شهرهای بزرگی مانند استانبول و آنکارا به مرحله بحرانی رسیده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که تنها یک نفر از هر پنج دانشجو می‌تواند در خوابگاه‌های دولتی مستقر شود [۲]. این کمبود فضا، دانشجویان را به سمت بازار اجاره‌بهای خصوصی سوق داده که قیمت‌های آن سرسام‌آور است.

در یک مورد عجیب که اخیراً در رسانه‌ها بازتاب گسترده‌ای داشت، آگهی‌هایی در آنکارا مشاهده شده که در آن صاحبان خانه‌ها در ازای نگهداری از کودک یا انجام امور منزل، به دانشجویان اتاق رایگان پیشنهاد می‌دهند [۵]. این پدیده موسوم به «دانشجو-پرستار»، نشان‌دهنده عمق استیصالی است که دانشجویان برای یافتن سرپناه با آن روبرو هستند.

انزوای اجتماعی و سلامت روان بحران اقتصادی تنها به کیف پول دانشجویان ضربه نزده، بلکه زندگی اجتماعی آن‌ها را نیز فلج کرده است. هزینه‌های بالای کافه‌ها، سینماها و حتی خرید کتاب باعث شده است که دانشجویان از فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی کناره‌گیری کنند [۱]. این انزوا منجر به کاهش اعتماد به نفس و افزایش نرخ افسردگی در میان قشر تحصیل‌کرده شده است. بسیاری از جوانان احساس می‌کنند که نمی‌توانند دوران جوانی خود را به معنای واقعی زندگی کنند و تمام انرژی آن‌ها صرف بقای روزمره می‌شود [۲].

در نهایت، کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر راهکارهای ساختاری برای بهبود وضعیت معیشتی و رفاهی دانشجویان اتخاذ نشود، ترکیه با موج جدیدی از مهاجرت نخبگان و افت کیفیت علمی در دانشگاه‌ها روبرو خواهد شد [۱][۴].