بازگشت ترکیه به قلب ناتو؟ تحلیل نقش آنکارا در بحران‌های ۲۰۲۶

در بیست و هشتمین قسمت از برنامه «جامعه و سیاست» (Toplum ve Siyaset) در رسانه مدیاسکوپ، افه توکدمیر، کارشناس مسائل بین‌الملل، به بررسی ابعاد پیچیده روابط ترکیه با غرب در میانه بحران‌های سال ۲۰۲۶ پرداخته است. این گفتگو در زمانی منتشر می‌شود که گمانه‌زنی‌ها درباره بازگشت ترکیه به برنامه جنگنده‌های اف-۳۵ و نقش این کشور در مهار تنش‌های منطقه‌ای به اوج خود رسیده است [۱].

احیای جایگاه استراتژیک ترکیه در ناتو توکدمیر در این مصاحبه استدلال می‌کند که تحولات اخیر در شرق اروپا و خاورمیانه، ناتو را ناچار کرده است تا در اولویت‌های خود بازنگری کند. ترکیه با داشتن دومین ارتش بزرگ ناتو و تسلط بر تنگه‌های کلیدی، بار دیگر به عنوان یک سد دفاعی و میانجی دیپلماتیک مطرح شده است. به گفته وی، سوال اصلی این نیست که آیا ناتو به ترکیه نیاز دارد یا خیر، بلکه این است که آنکارا چگونه از این «نیاز متقابل» برای حل پرونده‌های معلق خود استفاده خواهد کرد [۱][۳].

گره اف-۳۵ و تأثیر بازگشت ترامپ یکی از محورهای اصلی این بحث، سرنوشت جنگنده‌های اف-۳۵ است. پس از سال‌ها تعلیق به دلیل خرید سامانه اس-۴۰۰، اکنون سیگنال‌هایی از واشینگتن مبنی بر امکان بازگشت ترکیه به این پروژه دریافت می‌شود. توکدمیر معتقد است که رویکرد معامله‌گرایانه دونالد ترامپ در سیاست خارجی می‌تواند راه را برای یک توافق جدید هموار کند. ترامپ که همواره بر تقویت بنیه دفاعی متحدان در ازای مشارکت مالی تأکید داشته، ممکن است گره اف-۳۵ را به عنوان بخشی از یک بسته بزرگتر امنیتی باز کند [۲][۴].

ترکیه در میانه تنش‌های ایران و اسرائیل بخش حساس دیگری از این گفتگو به احتمال وقوع جنگ میان ایران و اسرائیل اختصاص دارد. توکدمیر اشاره می‌کند که در صورت بروز یک درگیری تمام‌عیار، ترکیه در موقعیت دشواری قرار خواهد گرفت. از یک سو، تعهدات ناتو و روابط امنیتی با غرب، و از سوی دیگر، ضرورت حفظ ثبات در مرزهای شرقی و روابط با تهران، آنکارا را به سمت یک سیاست «توازن فعال» سوق می‌دهد. ناتو به خوبی می‌داند که بدون همکاری ترکیه، مدیریت هرگونه بحران در مرزهای جنوبی این ائتلاف غیرممکن خواهد بود [۱][۳].

چشم‌انداز آینده: از رقابت تا همکاری در نهایت، تحلیل‌های ارائه شده نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۶ می‌تواند سال چرخش‌های بزرگ در سیاست خارجی ترکیه باشد. اگرچه چالش‌هایی نظیر حقوق بشر و اختلافات در شرق مدیترانه همچنان باقی است، اما ضرورت‌های ژئوپلیتیک ناشی از جنگ‌های احتمالی و تغییرات قدرت در آمریکا، ترکیه را بار دیگر به مهره‌ای غیرقابل حذف در شطرنج جهانی تبدیل کرده است [۲].